Niepłodność kobiet

Pierwsze objawy niepłodności u kobiet

Najprostszym objawem do oceny niepłodności kobiet są nieregularnie wystepujące cykle miesiączkowe (np. co 2-3 miesiące) oraz dolegliwości dotyczące samych miesiączek, szczególnie pod postacią dużych bólów. Bolesne miesiączki mogą współwystępować z endometriozą w miednicy mniejszej, która jest jedną z częstszych przyczyn niepłodności źeńskiej.

Objawy schorzeń kobiecych (niektóre z nich wymagają leczenia jeszcze przed podjęciem starań o ciążę):

  • nieprawidłowe krwawienia,
  • bóle,
  • upławy.

Nieprawidłowe krwawienia

Najczęstszą przyczyną nieregularnych i bardzo rzadko występujących miesiączek jest brak owulacji lub nieprawidłowa, opóźniona owulacja. Krwawienia miesięczne powinny występować regularnie co 23 do 35 dni, natomiast typowa miesiączka powinna trwać od 3 do 7 dni.

Przy leczeniu zaburzeń miesiączkowania podstawową zasadą jest wyeliminowanie przyczyny powodującej nieregularne cykle. Leczenie powinno być dostosowane do potrzeb każdej Pacjentki i nadzorowane przez lekarza ginekologa.

Bóle brzucha

Nasilone, powtarzające się czy też nietypowe bóle brzucha mogą być objawem schorzeń ginekologicznych. Częstym bólem brzucha u kobiet jest tzw. ból owulacyjny. Jest on zazwyczaj łagodny i przemijający, można go zwalczyć za pomocą dostępnych leków przeciwbólowych (paracetamol).

Miesiączka nieodłącznie wiąże się z dyskomfortem i niedogodnościami, jednak u niektórych kobiet ból w czasie okresu jest nad wyraz silny i nie pozwala im na normalną pracę czy naukę. Przypadłość taką nazywa się często bolesnym miesiączkowaniem. Bolesne misiączki leczy się lekami rozkurczowymi (np. NoSpa, Scopolan) oraz przeciwbólowymi (paracetamol, ibuprofen). Zwiększenie bolesności miesiączek powinno skłaniać do wizyty u ginekologa.

Innym rodzajem bólu, który może świadczyć o zmianach chorobowych, jest częsty i nasilony ból podczas stosunku seksualnego, występujący najczęściej z dodatkowymi objawami. Przyczyną bólu mogą być infekcje pochwy oraz przydatków (jajników i jajowodów), brak odpowiedniego nawilżenia pochwy, zaburzenia hormonalne oraz endometrioza. Każdy przypadek przewlekłego bólu w czasie stosunku płciowego powinien być skonsultowany z ginekologiem.

Nasilony i niecodzinny ból wymaga kontroli lekarskiej.

Upławy

Zmiany charakteru wydzieliny pochwowej (konsystencji, koloru, ilości, zapachu) mogą być związane z infekcją pochwy, dlatego też wymagają sprawdzenia. Do najczęstszych infekcji pochwy należą grzybica oraz zakażenie Chlamydiami. Waginoza bakteryjna uważana jest obecnie za zaburzenie flory bakteryjnej pochwy, a nie infekcję. Zakażenia bakteriami rzeżączki czy wirusem brodawczaka (HPV) zdarzają się rzadziej.

W przypadku najmniejszych podejrzeń, co do możliwości wystąpienia infekcji przenoszonej drogą płciową skontaktuj się z ginekologiem. W takiej sytuacji konieczne jest zawsze leczenie obojga partnerów.

Schorzenia kobiece – obecne lub przebyte

Problemy zdrowotne mogą wywierać niekorzystny wpływ na powstawanie pęcherzyków, owulację czy środowisko pochwy, prowadząc często do zmniejszenia szans na ciążę.

Najczęściej występujące problemy zdrowotne u kobiet rzutujące na możliwość zajścia w ciążę

  • nieprawidłowa cytologia i zabiegi na szyjce macicy,
  • suchość pochwy,
  • przebyta ciąża pozamaciczna (ekotopowa),
  • niedrożność jednego jajowodu,
  • mięśniaki macicy,
  • jeden jajnik (wrodzony lub po usunięciu),
  • zapalenie przydatków (jajników i jajowodów),
  • wodniak jajowodu,
  • policystyczne jajniki i zespół policystyczności jajników (PCOS),
  • endometrioza,
  • torbiel dermoidalna (teratoma),
  • torbiel prosta jajnika,
  • podwyższony poziom prolaktyny (hiperprolaktynemia),
  • podwyższone poziomy hormonów męskich (androgenów,
    hiperandrogenizm),
  • poronienia.

Odpowiednie rozpoznanie powyższych schorzeń i właściwy dobór leków są często konieczne przed rozpoczęciem starań o ciążę.

Choroby mogące powodować niepłodność kobiet

Inne schorzenia mogą być również przyczyną niepłodności kobiet. Poniżej przedstawiamy listę chorób, które mogą wpływać na niemożność zajścia w ciążę:

  • alergia,
  • astma,
  • cukrzyca,
  • choroby nerek,
  • choroby serca,
  • choroby tarczycy,
  • choroba wrzodowa,
  • depresja,
  • epilepsja,
  • jaskra,
  • konflikt serologiczny,
  • niedokrwistość,
  • zespół antyfosfolipidowy,
  • przeziębienia,
  • reumatoidalne zapalenie stawów,
  • toczeń trzewny,
  • nowotwory.

Zaburzenia hormonalne

Kobiecy cykl miesiączkowy jest kontrolowany przez wiele różnych hormonów. Zachwianie równowagi hormonalnej może prowadzić do różnych zaburzeń, które mogą być przyczyną niepowodzenia dojrzewania komórki jajowej, dojrzewania pęcherzyka lub braku owulacji. Jeżeli poziom ciałka żółtego jest niewystarczający nie dojdzie do zajścia w ciążę (niewydolność ciałka żółtego).

W skutek zaburzeń hormonalnych w niedoczynności tarczycy może dochodzić do podwyższania się poziomów prolaktyny i zaburzeń jajeczkowania. Przy stwierdzeniu nadczynności tarczycy plany związane z ciążą należy odłożyć do ustabilizowania się sytuacji. Leczenie powinien prowadzić endokrynolog w porozumieniu z ginekologiem.

Konflikt serologiczny

Najczęstszą przyczyną występowania konfliktu serologicznego jest niezgodność w zakresie czynnika Rh. Niezgodność serologiczna występuje, gdy grupa krwi kobiety jest ujemna (Rh-), a jej partnera dodatnia (Rh+). W takiej sytuacji w większości przypadków dziecko będzie miało grupę Rh+, wtedy też wytwarza się między dwoma ustrojami (matki i dziecka) niezgodność serologiczna. Matka zostaje uczulona przez krwinki swego płodu. Następuje dramatyczna sytuacja, w której w ustroju matki, bez jej świadomości, powstają przeciwciała do zwalczania krwinek dziecka. Przeciwciała powstające w surowicy matki przechodzą przez łożysko do płodu i niszczą częściowo jego krwinki przez ich zlepianie, a następnie rozpad.

Przeciwciała anty-Rh powstają u matki nie od razu. W pierwszej ciąży tworzy się tak mała jeszcze ilość przeciwciał, że nie zaszkodzą pierwszemu dziecku. Liczba ich wzrasta proporcjonalnie w następnych ciążach. Przerwanie ciąży uczula matkę bardziej niż poród. Z pierwszej i drugiej ciąży może jeszcze urodzić się dziecko zdrowe, choć od drugiej ciąży trzeba się już liczyć z możliwością wystąpienia objawów chorobowych. Matki nie muszą się nadmiernie niepokoić, gdyż tylko 15% ludzi obojga płci nie ma czynnika Rh w krwinkach. Stosunkowo niewielki procent kobiet ma ujemny czynnik Rh i nie u wszystkich z tych matek dochodzi do konfliktu serologicznego.

Choroby nowotworowe

Terapie nowotworowe bardzo często zmniejszają możliwość wytwarzania komórek jajowych (co zwykle jest jedynie przemijające). Niestety mogą też powodować niepłodność kobiet. Istnieją różne metody, aby zachować płodność w takim przypadku, np. kriokonserwacja oocytów.

Starania o ciążę w sytuacjach wyjątkowych

  • starania o zajście w ciążę w czasie karmienia piersią,
  • starania o zajście w ciążę po operacjach,
  • starania o zajście w ciążę po poronieniu.

Starania o zajście w ciążę w czasie karmienia piersią

Karmienie piersią zwiększa wydzielanie hormonu prolaktyny, która w dużych ilościach może hamować jajeczkowanie. Miesiączki mogą w tym czasie nie występować wcale lub występować nieregularnie. Starania o ciążę i ewentualną diagnostykę płodności należy odłożyć do momentu zakończenia karmienia i powrotu regularnych miesiączek.

Starania o zajście w ciążę po operacjach

Przebyte operacje chirurgiczne w obrębie jamy brzusznej oraz miednicy, w szczególnosci powikłane stanem zapalnym, podwyższają ryzyko niedrożności jajowodowej, podobnie jak rozpoznane w przeszłości, zapalenie przydatków (jajowodów i jajników). Zalecenia, co do czasu, po którym można ponownie zacząć starania o ciążę, zależą od rozległości zabiegu i stanu ogólnego pacjentki.

Laparoskopia diagnostyczna (obserwacja macicy, jajników i sprawdzenie drożności jajowodów) nie zobowiązuje do żadnej przerwy w staraniach o dziecko. Laparoskopowe usunięcie torbieli jajnik, powoduje, że na następną próbą zajścia w ciążę należy odczekać od 1 do 3 cykli, zależnie od rozległości zabiegu. Operacje na macicy (np. usunięcie mięśniaka) determinują najczęściej 2-3 miesięczny okres antykoncepcji po operacji.

Starania o zajście w ciążę po poronieniu

Bezpośrednio po samej utracie ciąży nie zaleca się podejmowania prób zajścia w kolejną. Poronienia często wiążą się z koniecznością wykonania dodatkowych zabiegów, takich jak m.in. łyżeczkowanie (czyszczenie) macicy. Po takim zabiegu macica musi zregenerować wyściółkę (endometrium). Pełne odtworzenie wszystkich mechanizmów i rozpoczęcie owulacji powinno nastąpić w ciągu 1-3 miesięcy. Jeżeli poronienie wystąpiło we wczesnej ciąży i nie było potrzeby wykonywania łyżeczkowania, starania o dziecko można zacząć już po jednym cyklu przerwy.

Nawracające poronienia dotyczą 1% kobiet. W praktyce klinicznej dwa następujące po sobie poronienia traktuje się jako wskazanie do wdrożenia badań, które mają na celu określenie przyczyny niepowodzeń ciążowych.

Problem nawracających poronień został dostrzeżony przed około 25 laty. Prowadzone od tego czasu badania skupiają się na dwóch aspektach: określeniu ryzyka kolejnego poronienia, a także ustaleniu przyczyny niepowodzeń oraz ich leczenia. Badania epidemiologiczne potwierdziły, że przebieg pierwszej ciąży ma wpływ na kolejne, i tak u kobiety, która nie była w ciąży lub ma dziecko, ryzyko poronienia wynosi 5%, natomiast u kobiety, u której jedyna dotąd ciąża zakończyła się niepowodzeniem, nawet jeżeli było to poronienie, ryzyko kolejnego niepowodzenia sięga 13-20%. Ryzyko to kumuluje się wraz ze wzrostem liczby poronień, po dwóch wynosi od 18 do 28%, a po trzech lub więcej od 30 do 45%.

Wpływ leków i środków farmakologicznych

Niektóre leki mogą również wpływać na kobiecą płodność. Należy upewnić się czy zażywane leki, np. te leczące przewlekłe schorzenia, nie wpływają negatywnie na cykl miesiączkowy lub nie stwarzają ryzyka we wczesnej ciąży. Większość leków, których używanie jest niekorzystne w czasie zachodzenia w ciążę, można zastąpić podobnie działającymi z innych, bezpiecznych grup.

Grupy leków, które mogą stwarzać problemy podczas starań o ciążę lub we wczesnej ciąży

  • niektóre szczepienia ochronne,
  • antybiotyki,
  • leki przeciwbólowe,
  • leki dermatologiczne,
  • leki ginekologiczne,
  • leki przeciwpadaczkowe,
  • leki przeciwalergiczne i stosowane w astmie,
  • leki nasercowe,
  • leki immunosupresyjne,
  • leki stosowane w chorobach układu pokarmowego.

Kontakt w sprawie wizyty

Telefon 32 783 73 00

poniedziałek – piątek 8:00 – 21:00

sobota 8:00 – 13:00

Telefon formularz

Refundacja in vitro